VÕt th­¬ng trong kh«ng gian

b·o vò

   T«i, cao mÐt b¶y s¸u, ria rËm, tãc dµi buéc tóm ®u«i gµ, giäng khµn, cã thÓ cëi trÇn víi chiÕc quÇn bß chÏn mµ kh«ng hæ thÑn. T«i, víi c©y ghi-ta, cã thÓ lªn g©n toµn th©n, s«-l« tíi m­êi phót khiÕn kh¸n gi¶ nÝn thë, phã th¸c linh hån ®Ó t«i dÉn d¾t ®i tíi cïng trêi cuèi ®Êt. Vµ khi kÕt thóc tr­êng ®o¹n "quû khiÕp thÇn kinh" ®ã b»ng mét hîp ©m ch¸t chóa cïng tiÕng hó rung chuyÓn rõng nói cña Ba-na, t«i ®øng d¹ng ch©n hiªn ngang, tay gi¬ miÕng mª-®i-a-to lªn nh­ anh chµng §an-c« gi¬ cao tr¸i tim bèc ch¸y cña m×nh, khu«n mÆt d¹i ®i ®au ®ín, ®ãn nhËn tiÕng gµo thÐt cña nh÷ng ng­êi ¸i mé. TiÕng gµo thÐt nh­ mét c¬n sãng thÇn tung t«i tíi tét ®Ønh vinh quang.

   Anh nh¨n mÆt ­? Kh«ng, c¸i nghiÖp nã thÕ. Lang thang, gµo thÐt quªn ®êi. H­ëng c¶ niÒm vui vµ nçi buån trong nh÷ng chuyÕn l­u diÔn. Ai ®ã cø thö vµo nghÒ cña t«i mµ xem; gäi lµ ma nhËp, ®ång èp, lµ vÞ thÇn cã c¸nh hoÆc con quû cã ®u«i... g× g× còng ®­îc, chØ trõ lµ m×nh. §óng, kh«ng cßn lµ m×nh n÷a.

   T«i thÝch lang thang.

   Cã lÏ v× t«i ®­îc sinh ra trªn mét con thuyÒn trong chuyÕn t¶n c­ vÒ quª ngo¹i b»ng ®ß däc. Cã lÏ v× t«i ®eo nghiÖp x­íng ca. Cã lÏ... v× nhiÒu lý do nµo kh¸c n÷a mµ t«i ch­a biÕt ®Õn. Nh­ng t«i biÕt râ r»ng v× lang thang mµ t«i ®· nÕm tr¶i ®ñ chuyÖn tøc c­êi vµ nh÷ng ®iÒu buån phiÒn trong c¸c chuyÕn ®i.

   Mïa ®«ng n¨m 1983. Trong chuyÕn vÒ tõ Prague, ë s©n bay, t«i gÆp g· b¹n th©n lµ vËn ®éng viªn m«n vËt; mét g· c¬ b¾p, mÆt lóc nµo còng lõ lõ nh­ muèn tóm cæ ¸o ng­êi ta gi»ng giËt råi ng¸ng ch©n... h¾n mÆc blu-d«ng da, ngoµi kho¸c chiÕc m¨ng-t« b»ng da, tay x¸ch ca t¸p to, vai ®eo mÊy c¸i tói nh­ ®å nghÒ phãng viªn, tói nµo còng nhåi trßn cøng, d©y ®eo c¨ng muèn ®øt. T«i vç vµo bé ngùc ®Çy s¾t thÐp cña h¾n th¨m dß. H¾n ngõng nhai kÑo cao-su nãi khÏ, ra vÎ tù hµo:

   - XÝch, lÝp, bi, moay-¬, l­ìi c­a thÐp... hai ¸o da n÷a!

   C¶ mét gia tµi! H¾n ®· lªn gång c¸i th©n x¸c ®« vËt, mang h¬n ba m­¬i c©n mµ ®i ®øng vÉn ra vÎ nhµn nh·, mÆt mòi h¶ hª víi cuéc hµnh x¸c tù nguyÖn. T«i còng vËy. ë phßng chê,  t«i ®· ph¶i lª nh÷ng b­íc nÆng nÒ, tay ch©n cøng ®¬ nh­ mét r«-bèt.

   Dï thÕ, t«i vÉn thÝch lang thang.

   B©y giê, ta cã thÓ ®i n­íc ngoµi víi chiÕc va-li nhá ®ùng vµi bé quÇn ¸o, tËp th¬ máng; Ýt ®« ®ñ ®Ó nÕm nh÷ng lo¹i r­îu ngon, pu«c-boa cho c¸c c« phôc vô vµ mua vµi thø só-v¬-nia. Trong phßng chê ë s©n bay, ta cã thÓ ng¶ ng­êi trªn ghÕ mÒm, m¾t ®ung ®­a nh×n theo nh÷ng c« ®Çm trÎ mÆc v¸y ng¾n, t­ëng t­îng ra nh÷ng ®iÒu thó vÞ; miÖng khÏ huýt s¸o sai ®iÖu mét bµi h¸t nµo ®ã. Vµ ta kh«ng cÇn biÕt d©y mai-so, nåi ¸p suÊt, bi xe ®¹p... lµ g×. T«i ®· tËn h­ëng c¸i h¹nh phóc Êy trong chuyÕn ®i TiÖp Kh¾c gÇn ®©y nhÊt theo ®oµn ca nh¹c t¹p kü, cña mét ch­¬ng tr×nh giao l­u v¨n hãa.

   V× thÕ, t«i cµng thÝch lang thang.

   Nh­ng kh«ng ph¶i t«i thÝch lang thang chØ v× nh÷ng niÒm vui t«i ®· gÆp trong mçi chuyÕn ®i nh­ ®· kÓ trªn. Mµ sau nµy t«i thÝch lang thang cßn v× mét hy väng r»ng t«i sÏ ®­îc gÆp l¹i Em. T«i tin lý thuyÕt x¸c suÊt, vµ tr¸i ®Êt lµ h×nh cÇu, nh­ ng­êi ta vÉn nãi. NÕu gÆp l¹i Em lÇn n÷a, t«i sÏ rÏ cuéc ®êi m×nh sang mét h­íng kh¸c, dï hoµn c¶nh cã nh­ thÕ nµo ®i ch¨ng n÷a.

   ChuyÕn vÒ tõ Prague h«m ®ã, qua mµn bôi tr¾ng gi¸ b¨ng ngoµi cöa sæ m¸y bay, t«i thÊy trªn c©y cÇu v­ît v¾ng tanh bªn nhµ ga, mét bãng ng­êi nhße nhoÑt trong giã tuyÕt. T«i nh×n b»ng c¶m gi¸c vµ thÊy m¬ hå khu«n mÆt quen thuéc. Tim t«i th¾t l¹i. §Õn phót chãt em míi ®Õn s©n bay. Em ®Õn chØ ®Ó nh×n theo chiÕc m¸y bay mang t«i ®i. Vµ ch¾c em nghÜ r»ng t«i sÏ kh«ng bao giê biÕt cã cuéc tiÔn ®­a Êy. Nh­ng t«i ®· nh×n thÊy em b»ng linh c¶m. T«i chØ muèn nhµo ra khái m¸y bay, vøt l¹i tÊt c¶ mäi thø xÝch, lÝp, bi, ®òa, v¶i vãc... ®Ó ë l¹i víi em. Nh­ng kh«ng thÓ nh­ thÕ ®­îc. SÏ cã bao nhiªu r¾c rèi, nÕu t«i thùc hiÖn ý ®Þnh Êy.

   Khi  ®ªm xuèng, m¸y bay cÊt c¸nh. Giã m¹nh tõng c¬n dån cuèn mµn tuyÕt dµy trªn qu¶ng tr­êng thµnh h×nh thï mét con thó lín l«ng tr¾ng ®ang vËt v· v× ®au ®ín. T«i vÉn thÊy m¬ hå c¸i bãng nhoÌ nhoÑt xiªu vÑo Êy trªn c©y cÇu v­ît víi bé v¸y ¸o mÇu ®á sÉm nh­ mét vÕt th­¬ng trªn m×nh con thó tuyÕt khæng lå kia. C¸i bãng nhá nhoi tr¬ träi téi nghiÖp.

   M¸y bay lÊy dÇn ®é cao v­ît tho¸t c¬n giã tuyÕt. T«i nh×n mét lÇn n÷a xuèng kinh thµnh Prague cæ kÝnh trong ®ªm víi b¹t ngµn ®Ìn ®iÖn trªn nh÷ng ®¹i lé, däc bê s«ng Vi-ta-va, tr¶i kh¾p ngän ®åi Stra-h«p, lãng l¸nh ®ñ lo¹i mÇu s¾c kú ¶o cña hång ngäc, bÝch ngäc, m· n·o, h¹t trai, b¹ch ngäc, kim c­¬ng... vµ trong ®¸m ch©u b¸u Êy cã em - viªn ngäc c« ®éc bÊt h¹nh cña t«i.

   Em tªn lµ Ngäc, NguyÔn Hång Ngäc.

   ThÕ lµ lÇn nµy ®Õn TiÖp Kh¾c, suèt thêi gian ë Prague, t«i ®· kh«ng thÓ th­ th¸i nh­ ®· t­ëng. Nçi buån nÆng trÜu nh­ träng l­îng nh÷ng thø hµng hãa linh tinh mµ t«i vµ g· ®« vËt ®· cè mang theo trªn ng­êi trong chuyÕn bay ngµy Êy.

   Mµ thùc ra nh÷ng n¨m qua, cã bao giê t«i quªn em. Ngay c¶ nh÷ng lóc gµo thÐt trªn s©n khÊu nh÷ng bµi h¸t vÒ cao nguyªn n¾ng giã, gi«ng b·o, ®¾m m×nh trong dßng th¸c ¸nh s¸ng vµ ©m thanh hçn lo¹n, ngay c¶ nh÷ng lóc uèng bËy "ly coc-tai t×nh ¸i" víi mét c« bÐ vò c«ng trong ®oµn, hay víi mét n÷ kh¸n gi¶ ¸i mé cuång nhiÖt, t«i vÉn nhí ®Õn em.

*

   HÑn gÆp ë qu¸n LÝnh hÇu Bi-ba lóc s¸u giê tèi. §ã lµ c©u qu¶ng c¸o g¾n tr­íc cöa ra vµo, in trªn miÕng b×a trßn lãt v¹i bia, nhÊp nh¸y trªn mÆt ®øng cña c¸i hÇm r­îu næi tiÕng Prague. "Cã thÓ kh«ng biÕt Prague, nh­ng kh«ng thÓ kh«ng biÕt Bi-ba". Cã ng­êi ®· nãi thÕ, dÜ nhiªn ®ã lµ mét g· töu ®å".

   Anh lÝnh hÇu Bi-ba vui tÝnh cña nhµ vua khi vÒ v­ên, ®· më mét qu¸n r­îu. Qu¸n Bi-ba rÊt næi tiÕng v× nh÷ng tiÕt môc t¹p kü ®Ëm chÊt lÝnh tr¸ng. §Õn ®ã, ph¶i ®Æt bµn tõ tr­íc.

   LÇn ®Õn TiÖp Kh¾c tr­íc Êy, ë qu¸n Bi-ba, t«i ®· ®­îc h­ëng kh«ng khÝ cña thêi trung cæ trong mét hÇm r­îu ch©u ¢u. Nh÷ng bøc t­êng dµy b¶ v÷a mét c¸ch cÈu th¶, ¸m khãi, ®Çy nh÷ng h×nh vÏ cña nh÷ng g· lÝnh say r­îu kh«ng hÒ häc héi häa: tr¸i tim bÞ xuyªn thñng, tiªn c¸, thuyÒn buåm cæ, ®¹i bµng... vµ nh÷ng vÕt bÈn do nh÷ng cèc r­îu bÞ nÐm vì trong nh÷ng cuéc Èu ®¶, xem nh÷ng dßng ch÷ nguÖch ngo¹c viÕt b»ng than, phÊn mÇu, son m«i... víi c¸c thø tiÕng. D­íi ¸nh s¸ng chËp chên cña nh÷ng ngän nÕn, t«i t×m thÊy mét dßng tiÕng Ph¸p: "Anh kh«ng biÕt ngµy mai sÏ ra sao. VËy th× h«m nay h·y uèng say ®i!". Vµ: "Ta, t­íng c­íp §uy-boa, ®· say mÌm ë ®©y sau khi ®¸nh ch×m h¹m ®éi cña vua PhÐc-®i-n¨ng ®Ö ngò". RÊt Ên t­îng vµ gîi c¶m; nh­ng ch¼ng ai hoµi h¬i lôc t×m trong lÞch sö mét g· c­íp biÓn §uy-boa hay «ng PhÐc-®i-n¨ng ®Ö ngò v× ®ã chØ lµ c¸ch trang trÝ cña mÊy tay häa sÜ thêi nay.

    Nh­ nh÷ng qu¸n r­îu cæ, Bi-ba cã c¸c ca c«ng vui t¹i bµn. Bçng nhiªn löa bïng lªn. LÝnh cøu háa ch¹y rÇm rËp. Kh¸ch nhèn nh¸o. Sau míi hiÓu, mÊy tay nÊu bÕp ®éi mò lÝnh ®Çu rång tr×nh diÔn hµi kÞch "Löa ch¸y ®æ dÇu thªm" ®Ó quay chÝn mét con thá b»ng   r­îu m¹nh, ngay tr­íc mÆt kh¸ch.

   T«i kh«ng mÊy hµo høng v× nh÷ng trß nh­ thÕ, cho ®Õn khi mét nh¹c c«ng mang phong cÇm xuÊt hiÖn ch¬i mét giai ®iÖu phãng kho¸ng, l«i cuèn. Theo sau lµ c«  g¸i tãc ®en bu«ng xâa, l«ng mµy kÎ ®Ëm, da h¬i sÉm mÇu, tai ®eo vßng, mÆc v¸y dµi nhiÒu nÕp mÇu ®á. T«i huých khÏ anh b¹n cïng ®oµn:

   - Nh×n kü ®i! Di-gan b»ng x­¬ng b»ng thÞt ®Êy, nh÷ng nghÖ sÜ giang hå lõng danh! Nh÷ng kÎ bÞ Chóa ®äa ®Çy suèt ®êi lang thang, bÞ xua ®uæi kh¾p n¬i, nh­ng l¹i ®­îc Ng­êi ban cho phóc lín lµ cã nh÷ng tµi n¨ng phi th­êng bÈm sinh. Nh÷ng con ng­êi duy nhÊt biÕt nhµo trén niÒm vui víi khæ ®au thµnh mét thø b¸nh th¸nh ®Ó nu«i d­ìng thÓ x¸c vµ t©m hån. Nh÷ng kÎ...

   T«i chît ngõng bÆt ®o¹n ®éc tho¹i ngÉu høng khi c« g¸i mµ t«i coi lµ Di-gan Êy cÊt tiÕng h¸t lanh l¶nh:

   "D¹t tr«i kh¾p n¬i... §êi giã cuèn theo c¸t bôi vµ t«i...".

   Trêi ¬i, c« g¸i h¸t tiÕng ViÖt bµi "Khóc h¸t giang hå", bµi h¸t mµ ngµy x­a t«i chÐp cho em! §ã lµ Ngäc. T¹i sao l¹i nh­ thÕ nµy? T«i muèn kªu to lªn gäi tªn em. Nh­ng t«i kÞp nhí ra r»ng t«i cã thÓ bÞ c¶nh s¸t b¾t vÒ téi uèng say, g©y rèi, nÕu nh­ t«i g¹t ®¸m ®«ng ®ang bïng bïng bia r­îu vç tay theo nhÞp h¸t kia; ®Ó nhµo ®Õn bªn Ngäc, xiÕt chÆt tay em.

   Ngäc hai tay chèng n¹nh, l¾c h«ng, ®ung ®­a ®«i vai, nÖn ®Õ giµy sÇm sËp trªn sµn gç; khuûu tay, ngãn tay gâ liªn håi mét c¸ch tµi t×nh vµo nh÷ng mÆt bµn, l­ng ghÕ däc ®­êng nh¶y. Nh÷ng ®å   trang søc trªn m×nh em lãng l¸nh. M¾t em rùc s¸ng, cæ v­¬n  cao, nÐt mÆt ®­îm buån nh­ng kiªu h·nh, th¸ch thøc. Bµi h¸t víi giai ®iÖu trÇm huyÒn hoÆc, gîi ra h×nh ¶nh nh÷ng bãng ng­êi b¬ phê mÖt mái, khÐp chÆt v¹t ¸o choµng, cói r¹p m×nh ng­îc giã, lª b­íc nh­ nh÷ng kÎ l­u ®µy trªn th¶o nguyªn tr¬ trôi v« tËn, nh­ t«i ®· tõng miªu t¶ ®Ó gîi c¶m høng cho em tËp h¸t bµi nµy.

   Ngäc h¸t vµ nh¶y móa m¹nh mÏ nh­ giËn d÷ ®iÒu g× ®ã, l¹i nh­ ®ang bÞ s¨n ®uæi, cuèng cuång ch¹y trèn ®Õn tuyÖt väng. Mçi kiÓu nh¶y l¹ kú, gièng ®iÖu cla-kÐt nh­ng n¸o ®éng h¬n, khiÕn cho ®Õn ®o¹n cuèi bµi h¸t, c¶ qu¸n r­îu µo lªn nh÷ng tiÕng dËm ch©n, vç tay. TiÕng h¸t chît dõng bÆt. C¬n lèc c¸t bôi mï mÞt th¶o nguyªn ®· ngõng ®ét ngét, vµ mét khãm hoa rùc löa bçng hiÖn ra. Ngäc víi bé v¸y ¸o ®á, ®øng lÆng gi÷a chõng mét t­ thÕ móa, tay gi¬ cao chiÕc kh¨n máng mÇu löa. §éng t¸c cña t«i ngµy x­a, cña chµng §an-c« võa mãc tr¸i tim bèc ch¸y trong lång ngùc cña m×nh ra lµm ngän ®uèc.

   T«i nh­ trong c¬n m¬, x« ®Õn bªn Ngäc, n¾m lÊy tay em: "Ngäc! Sao em l¹i ë ®©y?". Ngäc ®øng chÕt lÆng, vÎ mÆt diÔn c¶m cho bµi h¸t vµ ®iÖu nh¶y vôt biÕn nhanh chãng. Ngäc trë l¹i lµ em nh­ ngµy x­a, buån vµ kiªu kú.

*

   Gi÷a n¨m b¶y s¸u, ®oµn ca nh¹c qu©n ®éi chóng t«i biÓu diÔn ë Sµi Gßn. Thµnh phè míi gi¶i phãng ®­îc mét n¨m. Tõ nh÷ng thïng loa bµy la liÖt trªn c¸c hÌ phè vang nh÷ng lêi ca buån lª thª nh­ lµ c¸c ca sÜ võa h¸t võa khãc. C¶ nh÷ng bµi lÝnh chiÕn céng hßa hïng hæ kiÓu ph­êng tuång n÷a. Míi nghe thÊy l¹ tai hay hay, sau nhµm, ph¸t bùc m×nh, sèt ruét. Êy lµ tù nhiªn thÕ, chø ch¼ng ph¶i do ®­îc gi¸o dôc t­ t­ëng g×. §oµn chóng t«i ®· h¸t nh÷ng bµi ca c¸ch m¹ng vµ nh÷ng bµi h¸t ngo¹i quèc víi giai ®iÖu s¶ng kho¸i. Còng lµ c¸ch ®em l¹i sinh khÝ cho mét m«i tr­êng ca nh¹c tï h·m, u ¸m.

   Mét ®ªm, chóng t«i h¸t ngoµi trêi. §ªm ph­¬ng Nam nh­ huyÒn bÝ, kh«ng khÝ tho¶ng nång h¨ng, ngai ng¸i nh­ chÊt men g©y høng khëi. §Õn l­ît m×nh, t«i h¸t vµ tù ®Öm ghi-ta. Mét cËu phô häa b»ng bé trèng cña Mü míi s¾m cã c­êng ®é ©m rÊt m¹nh, ë nh÷ng ®o¹n cao trµo nghe d÷ déi nh­ chíp giËt, nói löa.

   Kh¸n gi¶ tho¹t ®Çu tá th¸i ®é th¨m dß, nghÜ r»ng chóng t«i chØ h¸t nh÷ng bµi "tiÕn lªn", "xèc tíi"... sau hä ng¹c nhiªn khi thÊy chóng t«i h¸t t×nh ca vµ nh÷ng bµi h¸t quèc tÕ kinh ®iÓn. §Õn bµi "Khóc h¸t giang hå", bµi h¸t nh­ dµnh riªng cho chÊt giäng cña t«i, lÇn ®Çu tiªn trong ®êi ca sÜ, t«i ®­îc biÕt tíi sù h©m mé cuång nhiÖt ®óng nghÜa. Mét c« g¸i mÆc ¸o dµi ®á rùc rì len qua ®¸m ®«ng dµy ®Æc ch¹y lªn s©n khÊu, dói vµo tay t«i bã hoa n¸t t­¬m v× chen lÊn. Vµ c« g¸i m¾t ­ít ®Ém ®· vÝt cæ t«i, h«n tíi tÊp kh¾p mÆt t«i. T«i kÞp nhËn ra c« cã n­íc da b¸nh mËt, ®«i m«i mäng, sèng mòi cao vµ cÆp m¾t buån nh­ng cã vÎ kiªu h·nh, th¸ch thøc. T«i ®· tuyªn bè víi c¸c ®ång nghiÖp r»ng sÏ suèt ®êi kh«ng röa mÆt, ®Ó m·i m·i l­u gi÷ nh÷ng vÖt n­íc m¾t vµ nh÷ng vÕt m«i son cña c« g¸i ®· ¸i mé t«i hÕt m×nh.

   Khi t×m ®­îc nhµ «ng chó ruét, t«i gÆp l¹i chÝnh c« g¸i Êy. §ã lµ Ngäc con riªng ng­êi vî sau cña chó t«i. Ngäc còng lµ ca sÜ. Mét n÷ ca sÜ cña nh÷ng phßng trµ, ®ang chê næi tiÕng nh­ Kh¸nh Ly. T«i h·nh diÖn th«ng b¸o ®iÒu ®ã víi c¸c ®ång nghiÖp vµ vªnh vang:

   - §­îc mét ca sÜ xóc ®éng khãc khi nghe ta h¸t lµ mét thµnh c«ng lín nhÊt ®êi. C¸c ng­êi h·y cè g¾ng ®Ó gÇn ®­îc nh­ t«i.

   - Tr¸i l¹i, ca sÜ ®ã khãc th­¬ng cho mét bµi ca hay ®· bÞ mét tªn thî h¸t h¹ng bÐt tµn ph¸! - Th»ng cha ch¬i trèng muèn lµm t«i côt høng.

   Nh­ng råi sau ®ã t«i thùc sù hoang mang, nghÜ r»ng h×nh nh­ tay ®¸nh trèng ®· nãi ®óng. Ngäc kh«ng hÒ tá ra cã c¶m t×nh víi t«i, thËm chÝ cßn nh­ c¨m ghÐt khi nh×n thÊy t«i. Cã lÏ sù ¸i mé nång nhiÖt ®ªm Êy lµ phÊn høng bÊt th­êng, mét d¹ng stress ë nh÷ng c« g¸i míi lín? Cã ®iÒu khèn khæ cho t«i lµ chÝnh sù nång nhiÖt ngÉu høng cña Ngäc ®ªm Êy ®· lÊy mÊt hån t«i.

   Th»ng Hïng, con ng­êi vî tr­íc cña chó t«i còng g­êm g­êm nh×n t«i thï ghÐt. Nã lµ mét g· c¶nh s¸t d· chiÕn míi ®i häc tËp c¶i t¹o vÒ. Th»ng trÎ con Êy nghÜ r»ng m×nh lµ kÎ bÊt ®¾c chÝ, mét kiÓu H¨m-lÐt néi. T«i ®iªn tiÕt v× c¸i thãi b¾t ch­íc nh÷ng nh©n vËt bi kÞch trong nh÷ng cuèn tiÓu thuyÕt t©m lý x· héi, ®· mÊy lÇn muèn   cho nã mét trËn nh­ng råi t«i ph¶i cè nhÞn.

   ¤ng chó nh¹c sÜ chuyªn s¸ng t¸c t×nh khóc m«-®en tiÒn chiÕn vµ lµ ng­êi theo thuyÕt v« vi, coi nhÑ mäi chuyÖn trªn ®êi, ®· nãi víi t«i:

   - Con ®õng chÊp. Chóng nã bÞ nhåi sä tõ bÐ nh÷ng ®iÒu nh¶m nhÝ vÒ ViÖt Céng. Th»ng Hïng tuy thuéc bé m¸y c«ng lùc b¶o vÖ ®« thµnh Sµi Gßn, nh­ng chØ lµ th»ng nh·i cÇm sóng nhùa ch¹y theo mét g¸nh h¸t, chø b¾n giÕt g× ®­îc ai, lý t­ëng lý tung g× ®©u! Cßn con Ngäc cã ba ®Î lµ thiÕu t¸ kh«ng qu©n tö trËn ë Khe Sanh, mét tai n¹n binh nghiÖp, nh­ mäi tai n¹n nghÒ nghiÖp kh¸c. Nh­ng hai ®øa dÞ øng víi bé ®å Qu©n gi¶i phãng cña mµy. Th× còng nh­ bÖnh sëi cña trÎ con Êy, sÏ khái th«i. Chóng nã vÉn lµ "em ót" cña mµy.

   T«i thÊy yªn t©m. Tuy nhiªn t«i còng t×m c¸ch nãi chuyÖn víi Ngäc:

   - Em nh×n kü anh xem cã hung ¸c nh­ ¸p-phÝch cña bän t©m lý chiÕn kh«ng? NÕu em muèn nghe, anh cã thÓ h¸t b»ng t©m hån bµi ruét cña Elvis Presley, hay nh÷ng bµi g¹o cña ABBA... Em trai cña anh còng hy sinh ë Khe Sanh. C« ruét anh chÕt v× bom Mü khi ®ang cÊy lóa trªn ®ång, ®Ó l¹i nh÷ng ®øa em anh b¬ v¬. Bè anh lµ liÖt sÜ håi "chÝn n¨m". Anh kh«ng bao giê quªn. Nh­ng nh÷ng chuyÖn Êy ®· qua råi. Cßn nhiÒu viÖc ph¶i lµm h¬n lµ thï hËn.

   - Cßn mµy. - T«i nãi víi Hïng còng ®øng ®ã. - Nh÷ng ng­êi chÕt mµ tao võa nãi Êy còng lµ ruét thÞt cña mµy. B©y giê, anh em kh«ng ph¶i tiÕp tôc nh»m b¾n vµo nhau cho nh÷ng tham väng cña mÊy th»ng bông bù l¹ ho¾c bªn kia tr¸i ®Êt; mµy cßn khã chÞu g× n÷a?

   Nh­ng cã lÏ t«i lµ mét gi¶ng viªn kÐm, nªn bµi tÈy n·o Êy kh«ng mÊy kÕt qu¶. Ngäc vµ Hïng vÉn gi÷ th¸i ®é  l¹nh nh¹t víi t«i. Cßn t«i th× mçi ngµy l¹i t×m thÊy mét ®iÒu ®¸ng yªu ë Ngäc. C« am hiÓu s©u s¾c vÒ ©m nh¹c vµ v¨n häc, tÝnh t×nh m¹nh mÏ, cã b¶n lÜnh.

   Bµ mÑ Ngäc lµ mét diÔn viªn c¶i l­¬ng cã tiÕng, ¶nh h­ëng tèt ®Õn Ngäc. Bµ rÊt t©m ®Çu ý hîp víi «ng chó nh¹c sÜ cña t«i. Nh­ng bµ vµ «ng chó t«i kh«ng cã con chung. Nh÷ng ngµy Êy ®êi sèng khã kh¨n l¾m. Chó t«i ®· ph«-t« nh÷ng b¶n nh¹c tiÒn chiÕn vµ ®em nh÷ng s¸ch lý thuyÕt ©m nh¹c, tiÓu thuyÕt cò ®Ó bµ vî trén lÉn víi c¸c lo¹i s¸ch bãi to¸n t­íng sè, truyÖn vâ hiÖp... b¸n ë vØa hÌ. Ngäc gióp m¸ b¸n hµng, thØnh tho¶ng tham dù nh¹c héi thanh niªn víi nh÷ng bµi h¸t míi. Hïng suèt ngµy ra qu¸n gÆp b¹n cïng c¶nh ngé uèng r­îu. T«i ®em tiÒn l­¬ng vµ tiªu chuÈn thùc phÈm cña m×nh vÒ phô thªm víi gia ®×nh chó.

   Nh­ng Ngäc ®· coi t«i nh­ mét kÎ x©m l­îc. Mét lÇn t«i ®ang n»m ®äc truyÖn ch­ëng, c« b­íc vµo phßng víi vÎ lÔ phÐp c­êng ®iÖu nh­ chäc tøc t«i:

   - Th­a «ng sÜ quan gi¶i phãng. D­îng con mêi «ng xuèng dïng b÷a tr­a.

   T«i ph¶n øng theo nghÒ nghiÖp biÓu diÔn cña m×nh, ngåi bËt dËy, cÊt giäng h¸ch dÞch:

   - Tèt l¾m! C« h·y ®em thøc ¨n lªn ®©y vµ ®øng bªn hÇu r­îu. Nhanh lªn, ®õng ®Ó ta næi giËn!

   Ngäc ch¹y xuèng g¸c. L¸t sau t«i nghe thÊy d­íi nhµ tiÕng c­êi ré cña chó t«i vµ m¸ cña Ngäc. Råi quan hÖ gi÷a chóng t«i còng ®­îc c¶i thiÖn. Mét sím chñ nhËt, t«i vÒ nhµ «ng chó sau vµi tuÇn ®i biÓu diÔn xa. Ngäc ®ãn t«i vui vÎ kh¸c th­êng:

   - Em mong anh Hai vÒ ®Ó c¶m ¬n ®Êy.

   - ChuyÖn chi kú vËy, ót? - T«i b¾t ch­íc giäng Sµi Gßn - Khi kh«ng l¹i c¶m ¬n! ót kh«ng ®Æt bÉy qua ®Êy chø?

   - L¹i cßn ra vÎ coi nh­ kh«ng cã g×. Mµ anh ®õng nh¹i giäng Nam Bé. Tôi con g¸i chóng em l¹i thÝch nghe giäng B¾c Kú.

   - §­îc, th× nãi giäng B¾c. Nh­ng Ngäc c¶m ¬n anh v× c¸i g×?

   - V× tËp nh¹c chÐp tay rÊt ®Ñp anh tÆng em. Cã nhiÒu bµi em thÝch l¾m.

   T«i gâ tr¸n:

   - Cã ®iÒu g× lÇm lÉn ch¨ng. §óng lµ anh cã bá quªn tËp nh¹c ë ®©u ®ã.

   - Bá quªn trong ng¨n kÐo bµn viÕt cña em? Quªn ®· viÕt nh÷ng c©u bªn lÒ bµi ca "Khóc h¸t giang hå" r»ng anh sÏ suèt ®êi ®em theo nh÷ng vÕt m«i h«n vµ nh÷ng giät n­íc m¾t nhiÖt thµnh cña em! - Ngäc c¶m ®éng nãi:

   - Th«i ®­îc råi. Anh xin chÞu téi, nÕu nh­ chuyÖn ®ã lµm em bùc m×nh.

   Ngäc im lÆng. T«i chê c©u nãi: "Kh«ng! Em kh«ng bùc m×nh, mµ ng­îc l¹i...". Nh­ng Ngäc kh«ng nãi c©u ®ã vµ kh«ng nãi g× hÕt. C« chËm ch¹p b­íc lªn g¸c.

   ChiÒu h«m Êy, Ngäc nhê t«i gióp thÓ hiÖn bµi h¸t ®· g©y xóc ®éng cho c« trong c¸i ®ªm Ên t­îng nhÊt ®êi ca sÜ cña t«i.

   Nh­ nhiÒu ca sÜ Sµi Gßn cò, Ngäc bÞ ¶nh h­ëng nÆng lèi h¸t th¶m thiÕt cè ®Þnh dµnh cho mäi bµi h¸t cã giai ®iÖu buån. Còng gièng lèi diÔn xuÊt qu¸ tù nhiªn thµnh th¹o cña c¸c diÔn viªn c¶ l­¬ng nhµ nghÒ.

   - Em ®õng h¸t theo c¸ch buån b· ®¬n ®iÖu nh­ thÕ. - T«i nãi víi Ngäc. - H·y h×nh dung ra nh÷ng ng­êi Di-gan mÖt mái b¬ phê, khÐp chÆt v¹t ¸o choµng, cói r¹p m×nh ng­îc giã, lª nh÷ng b­íc ch©n l­u ®Çy trªn th¶o nguyªn tr¬ trôi, v« tËn. H·y t­ëng t­îng r»ng em ë trong ®¸m ng­êi ®ã. Em ®au ®ín vµ kiªu h·nh v× ®­îc ë trong sè nh÷ng ng­êi bÞ Chóa trõng ph¹t suèt ®êi lang thang, nh­ng l¹i ®­îc Chóa ban cho nh÷ng kh¶ n¨ng kú diÖu... v× chÝnh nçi khæ ®au cay cùc ®· nu«i d­ìng nh÷ng tµi n¨ng. §ã lµ sù an ñi cña ®Êng tèi cao ®èi víi nh÷ng sè phËn bÊt h¹nh. Em h·y h¸t nh­ nh÷ng ng­êi Di-gan h¸t bµi ca dµnh cho hä.

   Ngäc lÆng nghe, nÐt mÆt c« bçng trë nªn u uÊt hoang  d¹i vµ kiªu h·nh. Råi c« h¸t, cÆp m¾t ­ít, tiÕng h¸t tõ trong øc ph¸t ra, tù nhiªn nh­ lèi h¸t cña nh÷ng ca sÜ ®ång quª ph­¬ng T©y:

   D¹t tr«i kh¾p n¬i... §êi giã cuèn theo c¸t bôi vµ t«i...

   Khi Ngäc h¸t xong, t«i lÆng ng­êi ®i mét lóc, sau míi xóc ®éng khÏ nãi víi Ngäc r»ng ngay c¶ I-ma-xu-m¾c, n÷ ca sÜ da ®á næi tiÕng cña Mü còng kh«ng thÓ h¸t hay h¬n em. Ngäc sung s­íng b¶o t«i: "Gi¶i phãng qu©n mµ còng biÕt nÞnh ®Çm!".

   - Anh ®· bÞ mÊt hån tõ lóc em tÆng hoa cho anh. - T«i nãi. - B¾t ®Çu tõ mét rung ®éng nghÖ sÜ tøc thêi, sau ®Êy lµ nh÷ng ®ång ®iÖu vÒ t©m hån.

   Ngäc kh«ng nãi g×. Mµ cÇn g× ph¶i nãi khi ®«i m¾t ®· biÓu hiÖn tÊt c¶. Chóng t«i h«n nhau, kh«ng ph¶i c¸i h«n trªn s©n khÊu h«m nä.

   Nh­ng cã mét rµo ng¨n v« h×nh gi÷a chóng t«i.

   Tr­íc khi chuyÓn sang §oµn Ca nh¹c Qu©n gi¶i phãng, t«i ë mét ®¬n vÞ ph¸o phßng kh«ng vµ ®· tham dù trËn Khe Sanh næi tiÕng. KhÈu ®éi cña t«i ®· h¹ t¹i chç mét trùc th¨ng HU-1A vµ b¾n träng th­¬ng mét ph¶n lùc c¬ F4H. ChiÕc m¸y bay Êy, sau còng r¬i ë khu rõng gÇn ®ã. Th»ng em t«i ë bé phËn qu©n gi¶i phãng ®· chÕt v× rèc-kÐt b¾n tõ m¸y bay ®èi ph­¬ng. Cã thÓ chÝnh qu¶ ®¹n rèc-kÐt ë m¸y bay cña ba Ngäc ®· giÕt chÕt em trai t«i? Cã thÓ chiÕc m¸y bay ba Ngäc l¸i ®· tan tµnh v× ®¹n ph¸o cña t«i? Nh÷ng chuyÖn dï thuéc vÒ qu¸ khø Êy sÏ nh­ qu¶ bom n»m s©u trong quªn l·ng, cã dÞp vÉn cã thÓ ph¸t næ.

   Råi cã mét chuyÖn ®· ®Õn thËt bÊt ngê.

   Mét tèi, Hïng rñ t«i ra qu¸n cµ-phª. Cuèi cïng th× còng cã sù thay ®æi ®¸ng mõng cho t×nh huynh ®Ö cña chóng t«i. T«i nghÜ thÕ vµ th©n mËt b¶o th»ng em: "LÏ ra anh em m×nh ph¶i ®i nhËu tay ®«i mét b÷a, nÕu nh­ mµy nãi sím víi anh. Tao ®ñ tiÒn bao mµy tíi bÕn". Nã im lÆng mét c¸ch khã hiÓu cho ®Õn khi chóng t«i ngåi ë mét gãc v­ên Ýt ¸nh ®iÖn. T«i b¶o Hïng:

   - Kh«ng biÕt nãi thÕ nµy cã v« chÝnh trÞ kh«ng, chø tao víi mµy "Céng s¶n, Quèc gia" g× th× còng lµ anh em. §óng kh«ng? Nh­ vËy «ng giµ sÏ kh«ng cßn buån vÒ chuyÖn thÕ sù n÷a.

   - Vøt mÑ nã chuyÖn chÝnh trÞ ®i! T«i muèn nãi víi anh vÒ mét chuyÖn kh¸c. - Hïng bçng d­ng næi ®ãa, d»n m¹nh t¸ch cµ-phª, khiÕn t«i söng sèt. Nã thë h¾t ra. - ChuyÖn Ngäc!

   T«i lê mê hiÓu. Vµ th»ng em t«i ®· nãi víi giäng cay ®éc:

   - Anh cø lµm nh÷ng g× mµ kÎ th¾ng trËn muèn lµm, thËm chÝ anh cã thÓ chiÕm c¶ c¸i nhµ mµ «ng giµ t«i cã ý ®Þnh chia ®«i cho t«i vµ anh. Nh­ng... Ngäc lµ cña t«i!... Anh ®õng cã gië trß ®Êu hãt. T«i nãi ®Ó anh biÕt, t«i vµ Ngäc sÏ v­ît biªn. Cßn l¹i tÊt c¶ lµ cña anh. Chóng t«i sÏ v­ît biªn, v­ît biªn...

   Hïng nãi to nh­ qu¸t, lµm t«i hèt ho¶ng:

   - C©m måm ®i, th»ng khïng! ChuyÖn v­ît biªn mµ mµy sña Çm lªn nh­ chã Êy! - Nhµ t«i gåm nh÷ng ng­êi dÔ næi nãng. Nh­ng thùc ra t«i ®©u cã næi nãng. T«i cho¸ng v¸ng nh­ bÞ nÖn mét gËy vµo ®Çu.

   Chóng t«i ngåi im lÆng mét lóc l©u. Hïng rÝt ®Õn s¸ng rùc ®Çu ®iÕu thuèc l¸, soi râ khu«n mÆt khæ së ®anh l¹i nh­ s¾t. Råi nã nãi, giäng kh¸c h¼n:

   - Anh Hai ¬i, em xin anh. Em th­¬ng Ngäc tõ khi em ®i häc tËp c¶i t¹o. Ngäc ®Õn th¨m nu«i, s¨n sãc em nh­ m¸, nh­ chÞ, nh­ vî. Lóc ®ã em míi thÊy m×nh ch¼ng cßn g× c¶, chØ cã Ngäc. Ngäc lµ tÊt c¶ ®èi víi em. B©y giê anh ®Ó yªn cho chóng em ®i.

   - Tao ®©u cã biÕt chuyÖn ®ã. §­îc råi. Mµy khái lo vÒ Ngäc. C¶ chuyÖn nhµ cöa n÷a. Ngay ngµy mai tao vÒ ®oµn ë. Th¸ng sau ®oµn ra ngoµi b¾c råi, ®i n­íc ngoµi. Mµy vµ Ngäc viÖc g× ph¶i bá hai «ng bµ giµ ®i ®©u cho cùc? - T«i nãi ra vÎ mét «ng anh ®é l­îng, cao th­îng. Nh­ng tim t«i l¹i gµo lªn c©u hái: "Mµy nãi lµ mµy th­¬ng Ngäc. ThÕ cßn Ngäc? Hay lµ c« ta chØ coi ®ã lµ t×nh anh em? Hai ®øa ë mét nhµ tõ bÐ, nh­ ruét thÞt, víi nh÷ng chuyÖn th«ng tôc th­êng nhËt, dÔ g× ®æi thµnh t×nh yªu!".

   - Anh cø ®Ó mÆc chóng em. ChØ cÇn thØnh tho¶ng anh th¨m nom hai «ng bµ giµ cho chóng em. Em cÇu xin anh Hai ®Êy. Em kh«ng bao giê nghÜ r»ng anh Hai l¹i ph¸ em, nªn míi cã cuéc nãi chuyÖn nµy.

   T«i cßn cã thÓ nãi g× ®­îc n÷a?

   H«m sau, t«i nãi víi mäi ng­êi r»ng ®oµn chóng t«i ®­îc lÖnh chiÒu nay ®i c«ng t¸c miÒn trung råi ra b¾c. Hïng hín hë nh­ mét ®øa trÎ ®­îc chiÒu theo ý muèn.

   ¤ng chó ®ang uèng r­îu, ®· l¬ m¬, gËt gï b¶o t«i:

   - Con cø ®i. §êi trai giang hå, chÝ lín b×nh thiªn h¹. Cø ®i ®i!... ê, mµ chÝ lín chÝ bÐ g× chóng mµy! - C¸i thuyÕt v« vi cña «ng l¹i trçi dËy. - Kú nµy xong ba c¸i vô h¸t x­íng råi chuyÓn vµo ®©y. Tao víi thÝm vÒ Sãc Tr¨ng. Nhµ nµy mét nöa cña mµy. Chó c­íi vî cho, råi më cho cöa hµng b¨ng ®Üa nh¹c. Tao ®· høa víi vong hån ba mµy lµ tao sÏ lo mÊy c¸i chuyÖn vÆt ®ã cho mµy.

   Ngäc lÆng lÏ gióp t«i thu dän hµnh lý.

   - Anh Hai! Sù thËt lµ thÕ nµo? - Ngäc hái t«i. Linh tÝnh cña mét ng­êi ®ang yªu ®· m¸ch c« biÕt cã ®iÒu g× kh«ng b×nh th­êng. T«i nh×n vµo m¾t Ngäc vµ hiÓu ®­îc c« s½n sµng ®i cïng t«i víi cuéc sèng lang thang ca h¸t. Nh­ng Hïng lµ em t«i, nã ®ang v« väng.

   - Kh«ng cã g× ®Æc biÖt c¶! - T«i c­êi, ®eo c¸i tói du lÞch lªn vai råi cung tay chµo Ngäc theo kiÓu "ch­ëng": HiÒn muéi, h·y b¶o träng! HÑn t¸i ngé.

   T«i ®· rêi khái nhµ «ng chó nh­ ch¹y trèn mét sù phiÒn to¸i.

   Ra b¾c Ýt l©u, t«i ®­îc «ng chó b¸o tin Hïng vµ Ngäc ®· v­ît biªn.

   T«i thÊy cã ®iÒu g× ®ã gièng nh­ sù thanh th¶n. Nh­ng còng tõ ®ã t«i chän h¸t nh÷ng bµi h¸t vÒ löa, vÒ nh÷ng c¬n gi«ng b·o vµ vÒ vïng cao nguyªn c»n kh« kh¾c nghiÖt.

   T«i nhanh chãng næi danh trªn c¸c s©n khÊu ca nh¹c.

*

   B©y giê th× t«i ®ang ngåi víi Ngäc, trong qu¸n r­îu "LÝnh hÇu Bi-ba".

   - Em nãi ®i, v× sao em ë ®©y?

   - "Kh«ng cã g× ®Æc biÖt c¶". Ngµy x­a anh ®· tr¶ lêi nh­ thÕ khi em hái vÒ mét ®iÒu hÖ träng ®èi víi em.

   - Lóc ®ã anh kh«ng thÓ nãi kh¸c ®­îc. V× Hïng rÊt cÇn em. Cßn b©y giê, h·y cho anh biÕt vÒ em ®i. - T«i nãi nh­ van vØ.

   - Chóng em ®Õn T©y §øc, råi phiªu b¹t qua Hung-ga-ri. ë ®ã, Hïng ®· bá em ®Ó sang Mü c­íi con g¸i «ng sÕp c¶nh s¸t cò cña anh Êy.

   - Chó anh ®· kÓ. Anh muèn biÕt vÒ em hiÖn giê.

   - Anh ®· cã vî con råi ph¶i kh«ng? D­îng cho em biÕt thÕ. - Ngäc vÉn kh«ng nãi vÒ m×nh.

   T«i thë dµi: "... Nh­ng chóng m×nh vÉn lµ anh em kia mµ. Em h·y vÒ n­íc ®i. D­îng vÉn th­¬ng em nh­ con ®Î. VÒ ®i! D­îng sÏ lo mäi chuyÖn cho em".

   Ngäc uèng c¹n ly vang ®á, ng¾m chiÕc ly kh«ng mét lóc råi ®øng lªn, mØm c­êi:

   - M¸ mÊt råi. Em ch¼ng cßn g× ë ®Êy ®Ó vÒ. Em ®· cã cuéc sèng kh¸c. Chång em kia k×a! Anh Êy lµ ng­êi Di-gan. LÊy nhau ë Hung. - Ngäc ®­a m¾t vÒ phÝa g· ch¬i phong cÇm lóc n·y ®ang võa kÐo ®µn võa nh¶y nh­ choi choi. Mét g· bÐo lïn cã c¸i ®Çu to xï, tãc xo¨n tÝt, bé ria rËm ®en nh¸nh nh­ mùc. - §Þnh mÖnh ®Êy! Cã lÏ v× em thÝch c¸i bµi ca cña ng­êi Di-gan mµ anh ®· h¸t.

   - Kh«ng ph¶i! Em nãi dèi! Nãi dèi! - T«i hèt ho¶ng gi÷ tay Ngäc mét c¸ch tuyÖt väng. - §õng tù ®äa ®Çy nh­ thÕ! Anh xin em. Anh bay chuyÕn b¶y giê tèi ngµy kia, nh­ng anh cã thÓ xin ë l¹i lo viÖc håi h­¬ng cho em. Anh cã b¹n th©n ë sø qu¸n.

   - Kh«ng cÇn ph¶i thÕ. Em vÉn b×nh th­êng mµ. Cßn anh còng nªn vÒ ë h¼n víi d­îng em ®Ó «ng ®ì c« qu¹nh. §­îc, mÊt g× th× còng ®· ®­îc mÊt råi. §õng lang thang n÷a, cùc l¾m. - Ngäc ho khan. Khu«n mÆt tho¸ng t¸i ®i. Ch¾c em kh«ng quen nh÷ng mïa ®«ng b¨ng gi¸. Vµ r­îu, vµ nh÷ng cuéc nh¶y móa ca h¸t kiÕm sèng th©u ®ªm ®ang tµn ph¸ søc kháe cña em.

   - ThÕ cßn em th× sÏ chÞu m·i ®­îc nçi cùc khæ v× lang thang? - T«i hái.

   - Ch¾c råi còng cã lóc em kh«ng chÞu ®­îc, lóc ®ã em sÏ chÕt. - Ngäc c­êi, nh­ nãi ®ïa - Cã lÏ chÕt råi, hån em vÉn lang thang. Em thiªng l¾m ®Êy nhÐ. Em sÏ t×m ®Õn anh, lu«n ë bªn ®Ó phï hé cho anh næi tiÕng h¬n n÷a. Nh­ng nhí ®èt nhiÒu tiÒn vµng cho em lµm lé phÝ... L©u l¾m råi míi nhí ®Õn tôc ®èt vµng m· cña ng­êi xø m×nh. Cã lÇn em muèn ®èt cho m¸ em mµ kh«ng cã.

   T«i ®Þnh nãi r»ng råi t«i sÏ ®èt vµng m· cho m¸ em, nh­ng t«i im lÆng v× c¬n nghÑn ngµo d©ng ®Çy lång ngùc. Ngäc nh­ miÔn c­ìng rót bµn tay ra khái tay t«i råi "«m quyÒn" chµo theo kiÓu "ch­ëng" nh­ ngµy x­a t«i ®· ®ïa cît em lóc chia tay:

   - B¸i biÖt! Xin ®¹i huynh h·y b¶o träng! - Ngäc ngËp ngõng. - Cã thÓ... muéi sÏ ®Õn phi tr­êng tiÔn huynh.

   Nh­ng m·i ®Õn khi m¸y bay cÊt c¸nh, t«i míi m¬ hå thÊy bãng Ngäc v¸y ¸o ®á sÉm ®øng lÆng trªn c©y cÇu v­ît v¾ng tanh.

   Cho ®Õn b©y giê t«i vÉn tù hái r»ng, trong chuyÖn nµy, t«i cã ph¶i lµ ng­êi cao th­îng, ®é l­îng kh«ng?

   Khi bµ thÝm t«i mÊt, t«i vÒ ®éi kh¨n tang thay cho Ngäc, theo ­íc nguyÖn cña bµ. Cã lÏ tr­íc lóc theo Hïng v­ît biªn trong t©m tr¹ng tuyÖt väng, Ngäc ®· nãi hÕt víi mÑ vÒ t«i. Hay v× c¶m tÝnh cña ng­êi mÑ ®· m¸ch b¶o bµ? Ma chay xong, trong b÷a c¬m, «ng chó say r­îu, chöi t«i: "Th»ng ngu xuÈn! Kh«ng, mµy lµ th»ng hÌn nh¸t, Ých kû, ®éc ¸c! §óng, ®å hÌn nh¸t! HÌn nh¸t! HÌn nh¸t!... Ngäc ¬i, con ¬i!". ¤ng b­ng mÆt khãc r­ng røc nh­ kiÓu nh÷ng ng­êi qu¸ say. C©u "HÌn nh¸t" ®­îc thÐt liªn tôc nh­ nh÷ng c¸i t¸t lµm mÆt t«i r¸t báng.

   Sau nµy, trong mét lÇn ngåi uèng r­îu víi «ng chó, t«i nãi r»ng nh÷ng tÝnh tõ kh«ng hay ho mµ «ng nÐm tíi tÊp vµo mÆt t«i lóc ®ã lµ v« lý vµ bÊt c«ng.

   ¤ng chó nh×n t«i nh­ nh×n mét qu¸i vËt khèn khæ:

   - Tr­íc khi v­ît biªn, con Ngäc ng¬ ng¸c nh­ mÊt hån. Nã hái tao: "Anh Hai chØ rung ®éng chèc l¸t kiÓu nghÖ sÜ chø ®©u cã thùc lßng yªu con. Anh ng¸n con v× ba con lµ thiÕu t¸ ngôy, chø anh Êy thõa biÕt con chØ coi Hïng nh­ anh ruét, ph¶i thÕ kh«ng d­îng?". §Êy, mµy thö tr¶ lêi hé tao! Cßn th»ng Hïng, nÕu con Ngäc ë l¹i, th× nã ®©u cã ®i!

   Giã m¹nh tõng c¬n dån cuèn mµn tuyÕt dµy thµnh h×nh thï sèng ®éng cña mét con thó lín cã bé l«ng tr¾ng ®ang vËt v· v× ®au ®ín. Trong khoang m¸y bay, t«i nh­ nghe thÊy tiÕng ró rÝt thª th¶m cña con thó bÊt h¹nh Êy. Vµ, t«i vÉn thÊy trªn c©y cÇu v­ît, bãng em nhá nhoi tr¬ träi, nhße mê trong lµn bôi b¨ng gi¸, bé v¸y ¸o mÇu ®á sÉm nh­ mét vÕt th­¬ng øa m¸u trªn m×nh con thó tuyÕt khæng lå kia. VÕt th­¬ng trong kh«ng gian l¹nh buèt. ChiÕc m¸y bay ®­a t«i v­ît qua mïa ®«ng ch©u ¢   u trë vÒ víi n¾ng Êm. D­íi kia lµ nh÷ng thµnh phè, lµng m¹c vµ nh÷ng c¸nh rõng tuyÕt phñ. Mét ý nghÜ giµy vß t«i, r»ng sÏ cã mét ngµy em vÜnh viÔn n»m l¹i ®©u ®ã trªn con ®­êng l­u ®µy v« ®Þnh ë mét xø xa l¹, gi÷a c¬n b·o tuyÕt mï trêi. Vµ t«i nhí ®Õn c©u nãi cña em lóc chia tay trong qu¸n r­îu Bi-ba: - "Cã lÏ chÕt råi, hån em vÉn lang thang. Em thiªng l¾m ®Êy. Em sÏ lu«n ë bªn anh, phï hé cho anh næi tiÕng h¬n n÷a. Nh­ng nhí ®èt nhiÒu tiÒn vµng cho em lµm lé phÝ, ®Ó hån em t×m ®Õn víi anh...".

*

   T¸i bót: Ng­êi ca sÜ trong c©u chuyÖn nµy b©y giê ®· rêi s©n khÊu, vÒ më líp d¹y thanh nh¹c cho trÎ con. Dï anh vÉn tin thuyÕt x¸c suÊt vµ qu¶ ®Êt trßn, nh­ng anh kh«ng ®­îc gÆp l¹i Ngäc n÷a. V× anh kh«ng cßn cã dÞp lang thang nh­ ngµy x­a.

Prague 1983, H¶i Phßng 1996