¤ng vµ ch¸u

®ç kim cu«ng

   VÞ t­íng Êy ®· ngoµi tuæi b¶y m­¬i, nh­ng vãc d¸ng cßn kháe m¹nh, da ®á au. Tõ Hµ Néi vµo Nha Trang «ng kh«ng ®i b»ng m¸y bay theo ®oµn, chØ mÊt cã h¬n hai giê ®ång hå mµ «ng l¹i ngåi tµu xuyªn ViÖt. Thêi gian ®i cã dµi h¬n, nh÷ng hai ngµy mét ®ªm. MiÒn Trung l¹i ®ang mïa m­a b·o. Lôt tr¾ng HuÕ, cÇu ®­êng bÞ h­ h¹i nhiÒu chç. Cïng ®i víi vÞ t­íng cßn cã mét c« bÐ còng ®· ngoµi tuæi ®«i m­¬i xinh ®Ñp vµ nhÝ nh¶nh: "Sao kh«ng ®i m¸y bay h¶ «ng?". ¤ng t­íng c­êi nh×n c« ch¸u g¸i, giäng b×nh th¶n: "BiÕt cßn cã dÞp nµo «ng l¹i ®­îc ®i trªn con ®­êng nµy, h¶ ch¸u. Tuæi «ng giµ råi... Nh­ c¸i bãng...". "Ch¸u xin lçi «ng... Ch¸u còng thÝch ®i tµu ®­îc nh×n ng¾m phong c¶nh. §i m¸y bay th× ch¼ng thÊy g× hÕt". ¤ng nh­ kh«ng nghe thÊy lêi c« ch¸u g¸i, tr«i trong niÒm suy t­. "Ng­êi giµ sèng b»ng kû niÖm, ch¸u ¹. Cã ®i nh­ thÕ nµy, «ng míi nh×n thÊy nh÷ng ®Ønh nói Tr­êng S¬n, nh×n thÊy dßng s«ng Bå, s«ng H­¬ng, s«ng Thu Bån, s«ng Trµ, §Ìo C¶... Tuæi trÎ cña «ng göi l¹i ë ®Êy ch¸u ¹. ¤i, c¸i thêi "Nam tiÕn". ¤ng vµ ®¸m b¹n trai Hµ Thµnh cÊt vang c©u h¸t "Ta ®i, ta ®i mang hån s«ng nói..." Vµ ng©m hoµi c©u th¬: "Tõ thuë mang g­¬m ®i më n­íc. Ngµn n¨m th­¬ng nhí ®Êt Th¨ng Long".

   Tµu háa ®Õn Nha Trang vµo mét buæi chiÒu. Tµu dõng, hai «ng ch¸u hßa vµo dßng ng­êi ®i ra cöa ga. Kh«ng ai ®Õn ®ãn «ng c¶. V¶ ch¨ng, vÞ t­íng còng muèn thÕ. ¤ng ®· cè ý ®i tíi tr­íc mét ngµy theo nh­ giÊy mêi cña Ban lÔ t©n "23 th¸ng M­êi". Vµ «ng còng ®· tù chän cho c¶ hai «ng ch¸u mét kh¸ch s¹n rÎ tiÒn - ®óng h¬n lµ mét nhµ kh¸ch cña mét c¬ quan. Nh­ng tõ chç ë, ra biÓn chØ cã h¬n tr¨m b­íc. ¤ng c¶m thÊy m×nh cã lý khi chän ph­¬ng ¸n ®i sím mét ngµy. ChiÒu mai «ng sÏ gÆp b¹n bÌ tõ trong Nam ngoµi B¾c ®æ vÒ ®©y. L¹i nh÷ng c¸i b¾t tay, nh÷ng lêi hái th¨m vµ c©u chuyÖn sÏ cuèn hót «ng vµo nh÷ng v¹i bia quanh bµn tiÖc.

   Sau b÷a c¬m chiÒu, trêi cßn s¸ng, vÞ t­íng d¾t ch¸u ra biÓn. C« ch¸u g¸i cã dÞp trót bá bé quÇn ¸o ®i tµu vµ diÖn mét chiÕc v¸y hoa s¸ng, ®Ñp ngêi ngîi. LÇn ®Çu c« g¸i ®Õn Nha Trang, ®øng trªn bê c¸t chØ c¸ch cã m­¬i b­íc ch©n ®· lµ nh÷ng ®ît sãng tr¾ng lu«n tung bät tr¾ng xãa. ChiÒu biÓn ®éng, nh­ng l¹i t¹o ra mét vÎ ®Ñp mª hån. "Nöa thÕ kû tr­íc, ®©y lµ chiÕn ®Þa ®Êy ch¸u. M¸u ®æ, chÕt chãc, khãi bôi mÞt mï vµ c¶ bÇu trêi r©m ran tiÕng ®¹n ph¸o... Nµy ch¸u, ch¸u cã thÊy c¸i mám ®åi cã m¸i nhµ ngãi ®á nh« lªn kia kh«ng?". "D¹ cã ¹!". "Gäi lµ ®åi La San. Lóc Êy, «ng ë ®Êy víi hai khÈu s¬n ph¸o 75 ly. §øng tõ ®Êy, «ng cã thÓ quan s¸t tíi tËn CÇu §¸. Cã lóc «ng l¹i leo lªn ®Ønh Th¸p Bµ nh×n qua s«ng ®Ó x¸c ®Þnh ®iÓm chuÈn cho ph¸o b¾n...". "ChiÕn tranh lµ b¾n giÕt nhau hë «ng?". "Ph¶i, b¾n giÕt nhau - nh­ng lµ mét cuéc chiÕn ®Êu cã môc ®Ých. Mét bªn lµ nh÷ng ng­êi gi÷ ®Êt, cßn phÝa bªn kia lµ nh÷ng kÎ c­íp n­íc". Mai sím, «ng sÏ ®­a ch¸u lªn ch¬i Th¸p Bµ vµ sÏ ®­a ch¸u xuèng th¨m mét c¸i xãm ch©n cÇu". "Cã g× l¹ l¾m kh«ng «ng?..." "Kh«ng cã g× l¹ víi mäi ng­êi, nh­ ngµn v¹n xãm chµi kh¸c. Cã ch¨ng, chØ riªng «ng...".

   - ¤ng kÓ cho ch¸u nghe ®i!

   C« g¸i cÇm tay vÞ t­íng vµ d×u «ng ngåi xuèng mét chiÕc ghÕ ®¸ l¹nh b¨ng.

   - ê th× «ng kÓ. Dï ch¶ mÊy ng­êi biÕt chuyÖn nµy, kÓ c¶ bè ch¸u. Bè ch¸u lµ mét nhµ khoa häc, chØ quen nh×n cuéc sèng theo nh÷ng lo-gic cña to¸n häc. Ngän nói lµ ngän nói. Rõng c©y lµ rõng c©y, mµ Ýt chÞu hiÓu r»ng trong ®Êt cßn cã c¶ m¸u. Trong mçi th©n c©y cßn cã c¶ mÇm mèng lu«n ®éng cùa... ch¸u ¹, ë c¸i xãm ch©n cÇu gi÷a nh÷ng ngµy löa m¸u ngót trêi Êy, «ng ®· yªu vµ ®­îc yªu.

   Vµo mçi buæi tèi, khi tiÕng sóng t¹m ng­ng, chiÕn sù im ¾ng, «ng vµ vµi chiÕn sÜ xong ca trùc l¹i xuèng ch©n ®åi tró trong nh÷ng nhµ d©n. D¹o Êy,  «ng míi chØ lµ anh lÝnh ph¸o thñ. TrÎ kháe, yªu ®êi, v« t­. Ng­êi con g¸i «ng quen vµ yªu ngµy Êy lµ con cña mét chñ tiÖm t¹p hãa nhá. Cha c« cã mét con thuyÒn ®i ®¸nh c¸, cßn bµ mÑ vµ c« con g¸i võa lo viÖc néi trî võa b¸n hµng. Vµo nh÷ng ngµy chiÕn tranh bïng næ, c¶ xãm ch©n cÇu trë thµnh n¬i ®ãng qu©n cña bé ®éi, tù vÖ. Nh÷ng tr¸i ®¹n ph¸o tõ tµu chiÕn cña Ph¸p ngoµi biÓn b¾n vµo, ®¹n moãc-chi-ª tõ c¸c phßng tuyÕn cña ®Þch ë trong phè b¾n sang ®Òu r¬i xuèng triÒn ®åi phÝa t©y hoÆc vµo b·i c¸t ven biÓn. D©n trong xãm CÇu, trai tr¸ng kháe m¹nh th× ®i d©n c«ng v¸c ®¹n, g¸nh g¹o, t¶i th­¬ng. C¸c bµ c¸c chÞ th× nÊu c¬m, v¾t c¬m cho bé ®éi.

   Ch¸u ¹! - VÞ t­íng giµ im lÆng trong gi©y l¸t nh×n vµo kho¶ng kh«ng gian bao la cña biÓn c¶ trong ¸nh hoµng h«n cña buæi chiÒu tµ. MÆt biÓn ®ang dÇn sÉm l¹i. Trong lóc ë vïng trêi phÝa t©y vÉn le lãi lªn nh÷ng ¸nh vµng. ¤ng l¹i tiÕp: ¤ng ®· nhí kh«ng râ m×nh ®­îc gÆp c« g¸i b¸n hµng xÐn mÊy lÇn. Kh«ng cã nh÷ng cuéc d¹o ch¬i. Kh«ng th­ tõ hß hÑn. §iÓm duy nhÊt ®Ó «ng cã thÓ gÆp gì trß chuyÖn cïng víi c« ta lµ ë kho¶ng s©n d­íi t¸n c©y trøng gµ xanh um, sai tr¸i. ¤ng ngåi xay bét. C« g¸i Êy ngåi bªn võa ®æ n­íc vµo chiÕc cèi võa trß chuyÖn vui vÎ.

   Ph¶i mÊt 6 n¨m sau, «ng vµ ng­êi con g¸i Êy míi chÝnh thøc ®­îc lµ vî chång... §¸m c­íi ®­îc tæ chøc trong rõng, ë mét b¶n ng­êi £ §ª d­íi ch©n ®Ìo Ma-®¬-r¾c. Kh«ng biÕt ai b¸o tin cho c« g¸i. C« ®· c¶i trang lµm ng­êi bu«n hµng chuyÕn vµ ®i t×m «ng. Vµ «ng còng chØ sèng víi "bµ Êy" ®­îc võa ®óng ba ®ªm, råi chia tay nhau. D¹o Êy, Ph¸p ®ang ®æ qu©n lªn cµn T©y Nguyªn. §¬n vÞ «ng ph¶i ®i chiÕn dÞch.

   Thªm 5 n¨m n÷a, vµo n¨m 1955, «ng míi nhËn ®­îc tin tøc cña vî con. Ng­êi ta dÉn ®Õn cho «ng mét ®øa trÎ 5 tuæi, gÇy yÕu. Nh÷ng dÊu sÑo ghÎ lë in ®Çy trªn hai bµn tay vµ cÆp ch©n nã. ChØ nh×n ®«i m¾t, khu«n mÆt cña ®øa trÎ «ng biÕt ch¾c ®ã lµ con m×nh. §ã còng lµ bè cña ch¸u b©y giê, ch¸u ¹.

   - Cßn ng­êi con g¸i «ng yªu...?

   - Lµ bµ néi ch¸u. VÞ t­íng nãi chËm r·i - ChØ tiÕc r»ng bµ néi kh«ng cßn sèng. Nh÷ng ®ång chÝ c¸n bé ë vïng nµy tËp kÕt ra B¾c, b¶o víi «ng r»ng: sau lóc sinh con ®­îc vµi th¸ng, bµ ®· mÊt v× b¨ng huyÕt.

   - VËy mµ «ng sèng chõng Êy n¨m ®Ó nu«i bè ch¸u? - C« ch¸u g¸i nh­ muèn chia sÎ nçi vÊt v¶ cña ng­êi «ng.

   VÞ t­íng nh­ kh«ng nghe thÊy ®iÒu th¾c m¾c cña ®øa ch¸u néi, hoÆc gi¶ «ng tr¸nh tr¶ lêi - Ch¸u ¹! §êi ng­êi thùc ng¾n. Nh­ng víi «ng l¹i lµ qu¸ dµi... ChØ tõ ngµy cã ch¸u, niÒm vui míi trë l¹i víi «ng... Ch¸u mang h×nh bãng cña bµ.

   MÆt biÓn ®· sÉm l¹i vµ v« sè nh÷ng con thuyÒn ®¸nh c¸ ngoµi kh¬i ®· táa s¸ng ¸nh ®Ìn, kÐo thµnh mét d·y dµi nh­ mét ®­êng phè næi. VÞ t­íng hÝt tõng h¬i dµi kh«ng khÝ trong lµnh cña biÓn c¶. ¤ng c¶m thÊy s¶ng kho¸i vµ dÔ chÞu. Ngµy mai "héi qu©n", «ng sÏ gÆp l¹i v« sè b¹n bÌ tõ thêi trai trÎ. Nh­ng tù trong s©u th¼m cña lßng m×nh «ng biÕt r»ng dï cã vui bao nhiªu ®i ch¨ng n÷a, ë «ng vÉn len vµo mét kho¶ng trèng v¾ng kh«ng cã g× bï ®¾p næi.

   LÊp l¸nh trªn bÇu trêi lµ nh÷ng v× sao.
   Giã thæi µo ¹t trªn nh÷ng chßm l¸ dõa.